Zysk ze sprzedaży walut a podatek i rozliczenie roczne PIT



Wymiana walut po korzystnym kursie to rodzaj wzbogacenia. Mało kto zastanawia się, czy takie zdarzenie należy uwzględnić w rocznym zeznaniu podatkowym PIT. Wyjaśniamy, kiedy i jak rozliczyć zysk ze sprzedaży walut.



Przedstawione
zagadnienie może budzić pewne wątpliwości interpretacyjne. Ustawa z dnia 26
lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych rozróżnia przychody
uzyskiwane z poszczególnych źródeł, co umożliwia prawidłową ocenę zasad
opodatkowania. W pierwszej kolejności niezbędne będzie dokonanie prawidłowej
kwalifikacji osiągniętego przychodu, czyli rozstrzygnięcie, czy stanowią one
źródło pozarolniczej działalności gospodarczej, czy są one przychodami z innych
źródeł.



Przychód z innych źródeł


Znaczna część osób zajmujących się sprzedażą
walut poza zakresem prowadzonej działalności gospodarczej nie zdaje sobie
sprawy, że osiągnięty w ten sposób zysk należy rozliczyć w zeznaniu podatkowym.
Coraz więcej Polaków wyjeżdża na zagraniczne wakacje, gdzie płaci inną walutą. Niektórzy dokonują
również sporadycznych zakupów waluty, licząc się z wzrostem jej wartości w
następnych miesiącach bądź latach. Problem może pojawić się w momencie, w
którym uzyskujemy zysk, gdy dokonujemy ich kolejnej wymieniany na złotówki. W
tym czasie jednakże wartość euro lub innej waluty może znacznie wzrosnąć
względem złotego, dlatego też w pewien sposób wzbogacamy się poprzez wymianę. Zdecydowana większość z podatników nawet nie rozważa, czy powinna się z tak
uzyskiwanego dochodu rozliczyć.


Konieczność opodatkowania wynika z ustawy o
PIT, która statuuje naczelną zasadę powszechności opodatkowania, co oznacza, iż
opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody
pozostawione do dyspozycji podatnika ze wskazanymi wyjątkami.


Dochody
wymienione w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o PIT oraz dochody, od których na
podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku stanowią
wyłączenia i zwolnienia dochodów z opodatkowania, jednakże nie ma w nich mowy o
dochodzie ze sprzedaży walut, dlatego też dochód ten należy opodatkować
.


Jeżeli
transakcji obrotu walutą dokonuje osoba nieprowadząca działalności
gospodarczej, osiągnięty dochód zaliczymy do przychodów z innych źródeł.
Zgodnie z definicją ustawy, dochodem jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła
nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty
uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła
przychodów. W związku z tym dochodem będzie różnica między kupnem waluty a jej
sprzedażą
.


Rozliczenia z tego dochodu dokonuje się w zeznaniu rocznym PIT-36. Formularz ten przeznaczony jest m.in. dla podatników, którzy
uzyskali przychody z innych źródeł, opodatkowanych na ogólnych zasadach przy
zastosowaniu skali podatkowej, od których ani płatnik, ani podatnik w ciągu
roku podatkowego nie miał obowiązku odprowadzania zaliczek na podatek.


Działalność
gospodarcza


Gdyby transakcje obrotu
walutami  były podejmowane w sposób
zorganizowany i ciągły
, na własny rachunek i chodziłoby w nich przede wszystkim
o osiągnięcie zysku, to przychody te stałyby się charakterystyczne dla
działalności gospodarczej, dlatego też trzeba by je było zaliczyć do źródeł
przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej
.


Wówczas niezbędne jest
dokumentowanie wszelkich kosztów i przychodów. Działalność taka jest bardzo
ryzykowna, nigdy nie wiadomo, jak będzie się kształtował kurs walut, ale zyski
osiągane w ten sposób mogą okazać się bardzo duże. Przedsiębiorcy powinni
rozliczać dodatnie lub ujemne różnice kursowe na środkach własnych. Jeżeli
różnice te są dodatnie, zwiększają się przychody z działalności gospodarczej,
co skutkuje wzrostem podatku dochodowego. Dodatnia różnica ma miejsce, gdy kurs
waluty wzrósł w stosunku do notowania z dnia jej wpływu. Z kolei ujemne różnice
kursowe powstają w odwrotnej sytuacji, powodują wzrost kosztów firmy i tym
samym obniża się podatek.


Przedsiębiorca musi skorzystać z jednej z trzech
metod, żeby ustalić różnice kursowe:


  • FIFO (first in, first out) – najpierw
    rozlicza się kursy wpływu walut, które podatnik uzyskał najwcześniej

  • LIFO (last in, first out) – odwrotnie niż
    w pierwszej metodzie, tutaj najpierw rozlicza się kursy walut, które podatnik
    uzyskał najpóźniej

  • metoda średniej ważonej – oblicza się
    średnią ważoną z kursów historycznych, która jest jednolita dla wszystkich
    walut.

Prowadzący
opisaną działalność gospodarczą powinno rozliczać tak uzyskane dochody na
rocznym zeznaniu podatkowym - formularzu PIT-36.


Sprzedaż  waluty darowanej


Powyżej
wskazano opodatkowanie od sprzedaży waluty zakupionej. Inaczej przedstawia się
sytuacja, jeżeli mamy do czynienia ze sprzedażą waluty darowanej. W przypadku
darowizny nie ponosimy kosztów jej uzyskania, ewentualnie ponosimy podatek od
darowizny
, który może być uznany za „koszt zakupu”.


Uznając, że jest to dochód
z innych źródeł, dochodem nie będzie wówczas różnica między zakupem a
sprzedażą, ale cała kwota uzyskana z wymiany waluty. I taką kwotę przychodu
należy zgłosić do opodatkowania uwzględniające w rocznym zeznaniu podatkowym.


Sprzedaż walut elektronicznych - tzw.
kryptowalut


Jeżeli
doszło do sporadycznego zakupu jednostek kryptowaluty i obecnie rozważana jest
jednorazowa lub sporadyczna sprzedaż, to przychody ze zbycia należy opodatkować
w ramach źródła – prawa majątkowe i zastosować do nich podatek ustalony według
skali podatkowej 18-32%.


W
takim przypadku do rozliczenia przychodu podatnik wybrać musi PIT-36, a przychód wycenić po
średnim kursie NBP z dnia bezpośrednio poprzedzającego dzień uzyskania
przychodu. Datą uzyskania będzie dzień otrzymania lub postawienia do jego
dyspozycji środków pieniężnych (w walucie lub w złotówkach) ze sprzedaży.
Podatnik nie rozlicza natomiast przychodów lub kosztów z tytułu różnic
kursowych – o ile pomiędzy datą otrzymania wynagrodzenia w walucie obcej - za
sprzedaż kryptowaluty, a datą wymiany waluty zmienił się kurs przeliczeniowy
lub też zmienił się kurs średni NBP, to występująca z tytułu wymiany różnica kursowa
nie stanowi przychodu lub kosztu podatkowego.


Rozlicz PIT z naszym programem:


0


Wśród
wykazywanych w deklaracji PIT-36 kosztów podatkowych wymienić należy w takim
przypadku wszelkie faktycznie poniesione i prawidłowo udokumentowane wydatki
poniesione w celu nabycia jednostek krypto walut. Koszty to nie tylko wydatek
bezpośredni – czyli koszt nabycia prawa majątkowego, ale również wszelkie
wydatki pośrednie, związane z obsługą rynku, jego kontrolą i prowadzeniem
transakcji. Koszty wykazać należy w dacie ich poniesienia – zatem wyłącznie w
roku, w którym faktycznie zostały one poniesione. Dotyczy to zarówno


Sprzedaż
w trakcie roku kryptowaluty generującej przychód ze źródła „prawa majątkowe”
nie zobowiązuje zbywcy do zapłaty zaliczki na podatek dochodowy od osób
fizycznych. Podatek płatny jest do końca kwietnia roku następującego po roku, w
którym uzyskano dochód.


W
przypadku sprzedaży w ramach praw majątkowych – zastosowanie znajduje wyłącznie
opodatkowanie według skali podatkowej – 18% dochodu, a po przekroczeniu dochodu
85 528 zł – nadwyżka podlega opodatkowaniu stopą 32%. Nie ma możliwości bez
założenia działalności gospodarczej, wybrać podatku liniowego lub opodatkowania
ryczałtowego.


Handel
profesjonalny kryptowalutą
zmusza do rejestracji działalności gospodarczej. W
takim przypadku obowiązkowym jest opłacanie zaliczek na podatek dochodowy,
bieżące rozliczanie przychodów i kosztów (z wyjątkami podatników rozliczających
się metodą memoriału) oraz 
przewalutowywanie transakcji z jednoczesnym rozliczeniem podatkowym
różnic kursowych.

Przychód
w ramach działalności rozliczyć należy w dacie wydania (faktycznej sprzedaży)
coinów (datą graniczną jest termin realizacji transakcji, a nie zgłoszenia
oferty sprzedaży), nie później niż w dacie wystawienia faktury lub uregulowania
należności.


Koszty
rozliczyć należy w dacie ich wystąpienia
– zatem dacie nabycia waluty i
odpowiednio poniesienia innych kosztów pośrednio związanych z uzyskaniem,
zachowaniem lub zabezpieczeniem źródła przychodów z transakcji kryptowalutą.
Jednak u podatników, którzy zdecydują się na zasadę memoriału w rozliczeniach
księgowych firmy – dopuszczalne jest rozliczenie się metodą rozliczenia kosztów
nabycia w dacie sprzedaży zgodnie z zasadą FIFO (first In – first out).


Na
sposób rozliczenia podatkowego ma wpływ proces pozyskania wirtualnej waluty,
czyli fakt, czy nabycie jej nastąpiło:



  1. w sposób pierwotny, w procesie tzw.
    wydobywania lub




  2. w sposób pochodny, tj. nabywając ją od
    podmiotów trzecich, przykładowo na giełdzie wirtualnej waluty, kupując od
    indywidualnego posiadacza wirtualnej waluty, wypłacając z bankomatu wirtualnej
    waluty itd.



Proces
ma znaczenie przede wszystkim  w zakresie
ustalenia kosztów uzyskania przychodów. W przypadku wydobycia koszty te
rozliczać można pośrednio – tzn. koszt zużycia energii, zakupu sprzętu itp. W
przypadku nabycia wtórnego – kosztem jest przede wszystkim cena nabycia praw
majątkowych.



Ponadto
proces pozyskania wpływać będzie również na decyzję co do optymalnej formy
opodatkowania. Przedsiębiorca ma obowiązek wybrać najkorzystniejszą dla niego
metodę opodatkowania – jeśli nie chce pozostać opodatkowany 32% podatkiem po
przekroczeniu 85 528 zł dochodu, to powinien dokonać zgłoszenia i zmienić formę
opodatkowania i tak:



  1. U podatników, którzy decydowali się na wydobycie (nabycie pierwotne),
    najkorzystniejsza będzie decyzja o opodatkowaniu działalności w formie ryczałtu
    od przychodów ewidencjonowanych
    ; taka decyzja wynika z niskich kosztów nabycia
    majątku sprzedawanego z dużym zyskiem – w tym przypadku z właściwą stawką
    będzie 3,0% przychodu, a podatnik poza okresowym opłacaniem podatku co miesiąc
    (lub kwartał) z końcem roku przychód musi wykazać na PIT-28,




  2. U podatników, którzy zajmują się sprzedażą waluty nabywanej w sposób pochodny –
    w zależności od wartości dochodu, podatnik powinien wybrać albo zasady ogólne
    (skalę podatkową), albo – przy dochodzie ponad 85 528 zł – podatek liniowy;
    taka decyzja wynika z wysokich kosztów nabycia sprzedawanych jednostek z
    proporcjonalnie niższym zyskiem niż w przypadku nabycia pierwotnego; podatnik
    ma prawo rozliczania kosztów a podatek oblicza od różnicy między przychodem a
    kosztami; w trakcie roku należy opłacać zaliczki na podatek, a z końcem roku –
    przygotować PIT-36 – w przypadku rozliczenia skalą podatkową lub PIT-36L – w
    przypadku wyboru podatku liniowego.



Adwokat Łukasz Wieszczeczyński, www.adwokaci-twz.pl


Przydatne skróty: jak rozliczyć PIT program do PIT-ów.

Źródło: